Woordenschat lijkt soms een ondergeschoven kindje geworden in het onderwijs. En dat is zorgelijk. Want werken aan woordenschat is werken aan schoolsucces.
Een leerling met een beperkte woordenschat loopt niet alleen vast bij taal, maar vaak ook bij begrijpend lezen, rekenen, wereldoriëntatie en het leren van nieuwe kennis. Begrijpen wat je leest begint namelijk bij begrijpen wat woorden betekenen.
Wat mij opvalt, is dat we in het onderwijs vaak veel aandacht besteden aan specifieke vakwoorden, maar minder aan algemene schooltaalwoorden.
Voor veel leerlingen, zeker meertalige of taalzwakkere leerlingen, ontstaat daardoor een enorme drempel. Zij redden zich vaak prima in dagelijkse gesprekken, maar schooltaal vraagt iets anders: diepe woordkennis, verbanden leggen, abstract denken en woorden kunnen koppelen aan voorkennis.
Woordenschatonderwijs is dan ook veel meer dan ‘woordjes leren’.
Het gaat over:
• voorkennis activeren
• woorden betekenisvol aanbieden in context
• woorden herhalen en zichtbaar maken
• verbindingen leggen tussen woorden en concepten
• ruimte maken voor gesprek, uitleg en interactie
Graphic organizers kunnen daarbij enorm helpend zijn. Denk aan woordspinnen, woordparachutes, woordkasten of woordtrappen: visuele manieren om woorden, categorieën en betekenisrelaties zichtbaar te maken.
Hiernaast is een statische afbeelding van graphic organizers toegevoegd. Nog mooier is het, wanneer deze dynamisch worden ingezet en worden gevuld met woorden en ondersteunende tekeningen terwijl je lesgeeft!
En misschien nog wel belangrijker: woordenschatontwikkeling moet geen losse les taal zijn, maar verweven worden door de hele schooldag heen.